Trump’ın ÇEK’i hedef almasının ardında, muhafazakâr tabanda güçlenen bir algı yatıyor: Beyaz Amerikalıların ve geleneksel güç gruplarının dezavantajlı konuma itildiği düşüncesi. Trump kendisini liyakatin savunucu olarak gösterip, “beyaz adamın” yanında duruyor. Toplumsal grupları bir araya getirmek yerine ayrıştırıyor. Diğer yandan uluslararası arenada kendini bir barış elçisi olarak konumlandırıyor. Bu çelişki, ÇEK’in yalnızca dezavantajlı gruplara imtiyaz tanımlanması gibi dar ve yanlış bir çerçevede algılandığını gösteriyor. Oysa ÇEK, Trump’ın dış politikada çizmek istediği barışçı portreyi destekleyecek güçlü bir değer olabilirdi. ABD’nin ÇEK liderliğini başka ülkelere bırakması, uzun vadede yumuşak güç ve küresel itibar kaybı anlamına gelebilir.

Özel Sektörde ÇEK: Bazı Şirketler Vazgeçiyor, Bazıları Israrla Sahipleniyor

Trump kararları özel sektörü de etkiledi. Google, Amazon, Meta, McDonald’s, Walmart, Target, Goldman Sachs ve Accenture, ÇEK programlarını sınırlandırdı veya durdurdu. (2)  Bu geri adımlar, yalnız çalışanlardan değil müşterilerden ve hissedarlardan da tepki gördü. Bazı şirketler boykot, yatırımcı baskısı ve davalarıyla yüzleşti.

ÇEK’i sürdürmeye kararlı şirketler de oldu. Trump’ın kararı PepsiCo ve Coca-Cola’yı karşı karşıya getirdi; PepsiCo bazı girişimleri sonlandırırken, Coca-Cola desteğini sürdürdü. (3) Apple, hissedarlarının yüzde 97’sinin “hayır” oyuyla geri çekilme önerisini reddederek ÇEK programlarını savundu. (4)  Microsoft, ÇEK’in inovasyon ve şirket stratejisi için kritik olduğunu vurguladı. Patagonia, Costco, Ben & Jerry’s, Delta Air Lines, JPMorgan Chase ve Marriott gibi şirketler de ÇEK’e bağlılıklarını açıkça ifade ettiler. (5) ÇEK programlarına devam eden şirketler, on binlerce çalışanından ve paydaştan teşekkür mesajı aldı. 

Kamuda da hemen pes edilmedi; bazı üniversiteler, ÇEK’i yeniden çerçeveleme yolunu seçti. ÇEK yerine daha nötr ifadeler öne çıkarıldı; örneğin aidiyet ya da çoğulculuk gibi kavramlarla aynı politikaların farklı isimlerle sürdürüldüğü görüldü.

Trump’ın ÇEK’i siyasi bir araç haline getirmesi aslında kimin samimi olduğunu açığa çıkardı: Zorluklarla karşılaşınca hemen vazgeçenlerle devam edenler arasındaki fark artık çok net. Önümüzdeki dönem ÇEK’in geleceğini yalnız siyasal baskılar değil; toplumdaki çeşitliliğin gücü, sürdürülebilirlik ve inovasyona duyulan küresel ihtiyaç belirleyecek. Türkiye’de de geleceği şekillendirecek olan ayıran değil, kapsayan yaklaşımlar olacak. ÇEK’in önemini gören şirketler ise geleceğin asıl kazananı olacak.

Arzu Pınar Demirel

Headline Diversity Kurucusu